ΑΘΩΟΤΗΤΑ

Ο Λένος. Ένας γίγαντας με πρόσωπο και, κυρίως, με καρδιά μικρού παιδιού, ένας πελώριος καθυστερημένος έφηβος, που περπατούσε σαν αρκούδα, σέρνοντας ελαφρώς τις ποδάρες του και με τα ογκώδη χέρια του να κρέμονται στα πλευρά του, λες και ήταν σπασμένα. 

Όταν μας έβλεπαν μαζί, και μας έβλεπαν πολύ πιο συχνά απ’ ό,τι θα ήθελα, μοιάζαμε το αντίθετο ο ένας του άλλου. Ιδίως, αν σκεφτεί κανείς ότι εγώ ήμουν μικροκαμωμένος, και σβέλτος, και ξύπνιος· όχι ο Αϊνστάιν, αλλά σίγουρα πολύ πιο ξύπνιος από τον Λένο, το βλακόμετρο...

* * *

Καλοκαίρι, 1975. Δυο κολλητοί συμμαθητές από το Περιστέρι πιάνουν δουλειά ως φορτοεκφορτωτές σε μια αχανή αποθήκη στον Κολωνό.

Γύρω τους, ένας αλλόκοτος θίασος από σκληροτράχηλους ή καλόψυχους εργάτες, τον μοχθηρό γιο του αφεντικού και την προκλητική και απελπισμένη γυναίκα του.

Συγγενεύει η αθωότητα με την κτηνωδία; Και πώς μπορεί να επιβιώσει σ’ έναν κόσμο όπου κινδυνεύει ακόμη και από τους προστάτες της;

Μια ιστορία για τη φιλία, τα χαμένα όνειρα, τις ενοχές που βαραίνουν τη συνείδησή μας και τη λύτρωση που, ίσως, φέρνει η συγγραφή.

Ένα μυθιστόρημα εμπνευσμένο από το Άνθρωποι και ποντίκια του Τζον Στάινμπεκ και, ταυτόχρονα, ένα από τα πιο αυτοβιογραφικά του Βαγγέλη Ραπτόπουλου.

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος συγκέντρωσε με το ανανεωτικό του πνεύμα το ενδιαφέρον όχι μόνο του αναγνωστικού κοινού αλλά και της κριτικής όταν εμφανίστηκε στα γράμματα στα τέλη της δεκαετίας του 1970. Έκτοτε και μέχρι τις ημέρες μας παραμένει στο προσκήνιο με τη δουλειά του να έχει πολλαπλασιαστεί, να έχει μεταφραστεί σε διάφορες γλώσσες, να έχει σχολιαστεί και να έχει προβληθεί ποικιλοτρόπως, αλλά και να έχει στο μεταξύ βρει τον δρόμο της προς τον κινηματογράφο.
Βαγγέλης Χατζηβασιλείου

Ο Ραπτόπουλος καταφέρνει ίσως καλύτερα και με μεγαλύτερη συνέπεια από όλους τους συγγραφείς της γενιάς του να αποδώσει στα βιβλία του το κλίμα κάθε εποχής.
Βάσια Τζανακάρη

Συνεχίζει να γράφει με την ορμή και την ένταση που θα ζήλευαν κατά πολύ νεότεροι συνάδελφοί του.
Θεοδόσης Μίχος

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος είναι όχι μόνο ένας ακάματος συγγραφέας, είναι και ο Καλός της γενιάς του. Ευφάνταστος, δημιουργικός, με τη στόφα και το ύφος και την τόλμη του συγγραφέα που δεν δειλιάζει να επινοήσει τα αδιανόητα.
Μάρω Δούκα

ΚΡΙΤΙΚΕΣ - ΠΑΡΟΥΣΙΑΣΕΙΣ - ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ

Η «Αθωότητα» είναι γραμμένη μ’ έναν πολύ περίεργο τρόπο: εν μέρει αντιγράφω τον Στάινμπεκ και εν μέρει αυτοβιογραφούμαι. Η πλοκή ή οι χαρακτήρες και τα λεγόμενά τους προέρχονται από το «Άνθρωποι και ποντίκια», κάποτε αυτούσια, κυριολεκτικά επί λέξει. Και την ίδια στιγμή (και εδώ είναι το πιο περίεργο), όλα όσα άλλαξα ή πρόσθεσα είναι βιώματά μου. Πράγματα που δεν συνέβησαν αναγκαστικά σ’ εμένα, αλλά στο περιβάλλον μου. Ο ύπνος τα καλοκαίρια στην ταράτσα. Οι διαλυμένες οικογένειες. Η αυτοχειρία της μητέρας ενός συμμαθητή μου. Το κομμένο σε πριονοκορδέλα μπράτσο κάποιου άλλου. Η καθισμένη στην αυλή της γιαγιά με τα πρησμένα από την ελεφαντίαση πόδια. Τα στραγγαλισμένα σπουργιτάκια από έναν μπόμπιρα εξάδελφό μου. Η αποθήκη με τα τεύχη για βιβλιοδεσία όπου δούλεψα το 1975 που είχα μαλώσει με τον πατέρα μου… Χωρίς όλ’ αυτά τα βιωμένα στοιχεία, η διασκευή του «Άνθρωποι και ποντίκια» κινδύνευε να καταλήξει ένα στείρο λογοτεχνικό πείραμα. […] Φυσικά, χρειάστηκε ν’ αρχίσω να γερνάω, για να είμαι σε θέση να ζυγίζω ποια από τα βιώματά μου ξεφεύγουν από τα στενά ιδιωτικά όρια και μπορούν να αποκτήσουν ευρύτερες διαστάσεις. Δηλαδή, να προβιβαστούν σε κάτι που εν δυνάμει απασχολεί κι άλλους, παντελώς άγνωστους σ’ εμένα. Κι αν είμαι αρκετά τυχερός και άξιος, ποιος ξέρει, ακόμα και γεννημένους σε μία μακρινή εποχή, πολύ πολύ αργότερα.
Συνέντευξη στην Τίνα Πανώριου, 26/08/2025

Στην τέχνη και τη λογοτεχνία, ως γνωστόν, δεν υπάρχει παρθενογένεση. Και, ενίοτε, μπορεί ένα αριστούργημα να γεννήσει ένα άλλο αριστούργημα. […] Εγώ, επομένως, έχω να καταθέσω εδώ ότι, πραγματικά, απόλαυσα την ανάγνωση του μυθιστορήματος του Ραπτόπουλου εξίσου με την ανάγνωση της νουβέλας του Στάινμπεκ. Ξαναέζησα πολύ ευχαρίστως όλα εκείνα τα συναισθήματα που είχα ζήσει τότε διαβάζοντάς τη: τη συμπάθεια […], την αποδοκιμασία […], τον θαυμασμό […], ακόμη και τη λαχτάρα των ηρώων […]. Και, φυσικά, συγκλονίστηκα και πάλι από το καταιγιστικό φινάλε, που, όπως και στο «Άνθρωποι και ποντίκια», λυτρώνει τους ήρωες και δίνει τέλος στο δράμα με τον μοναδικό ίσως τρόπο που θα μπορούσε τελικά να τελειώσει αυτή η ιστορία…
Λεύκη Σαραντινού, fractalart, 30/07/2025

[…] η αναδρομική αφήγηση διά στόματος ενός εκ των δύο φίλων (του Τζώρτζη) στο μυθιστόρημα του Β.Ρ. προσδίδει άλλο ψυχολογικό βάθος/βάρος στη σχέση τους, ακόμη και μέσα από τις αποστροφές του πρωτοπρόσωπου αφηγητή προς τον αναγνώστη, κάτι που στερείται απολύτως η αμερικανική της εκδοχή. Χάρη στο εξομολογητικό αφηγηματικό εγώ της «Αθωότητας», η αμοιβαιότητα στη σχέση των δύο φίλων καθίσταται κατ’ επανάληψιν ορατή, σχεδόν απτή (και οι δύο τέρπουν/δρέπουν από τη φιλία αυτή), φέρνοντάς τους σταδιακά αντιμέτωπους με θεμελιώδεις συνισταμένες της ανθρώπινης υπόστασης υπό μορφή διπόλων: καλοσύνη–βλακεία, αδυναμία (πνευματική ή μυϊκή)–παντοδυναμία, συνήθεια–ευτυχία, εξάρτηση–ελευθερία. Τα εν λόγω δίπολα σαρκώνουν, με τη σειρά τους, άλλα δύο δίπολα κομβικής σημασίας: τη σχέση μεταξύ επιθυμίας για το Καλό και αθέλητης μεταστροφής της σε Κακό, καθώς και τη σχέση μεταξύ του ονείρου και της τραγικής μετάλλαξής του σε εφιάλτη, τολμώ να πω. Τα ίδια καταστατικά δίπολα καθιστούν τη νουβέλα του Στάινμπεκ αρχετυπική. Και στα δύο έργα η προφορικότητα του αφηγηματικού λόγου εικονοποιεί την αναπαραστατική φαντασία, ωθώντας τη δράση να εξελιχθεί. Πλην όμως, το βιβλίο του Β.Ρ. αφίσταται του πρωτοτύπου του ως προς την εναγώνια, σχεδόν, μοναξιά των δύο φίλων, η οποία –καθώς απλώνεται σαν λαδιά προς κάθε άλλο μυθοπλαστικό χαρακτήρα– μετουσιώνει υπόρρητα την εκάστοτε σχεσιακή αμφισημία σε υπαρξιακή απελπισία.
Αντιγόνη Βλαβιανού, εφημ. «Τα Νέα - Σαββατοκύριακο», 12-13/07/2025

Ο Β. Ραπτόπουλος αγαπά τους ήρωες του, τους έχει φροντίσει, τους παρουσιάζει πειστικά σε όλες τις αποχρώσεις τους. Παράλληλα ελέγχει τον ρυθμό της αφήγησης με έναν καθαρό λογοτεχνικό λόγο. Οι δύο ήρωες του είναι αθώοι αλλά και ένοχοι. Οραματιστές αλλά και απελπισμένοι. Μαχητικοί αλλά και αδύναμοι μπροστά στις κοινωνικές άκαμπτες νόρμες. Ο Τζώρτζης θα αντιμετωπίσει σκληρά διλήμματα και θα πρέπει να πάρει αποφάσεις ενάντια σε ότι τον συγκινεί και τον συνέχει.  Ελεγεία για την αγάπη, την ανθρωπιά και τη φιλία.
Γιάννης Μπασκόζος, oanagnostis

Ένα τρυφερό και ταυτόχρονα σκληρό μυθιστόρημα συντροφικότητας και αλληλεγγύης για μια δυστοπική αδιέξοδη κοινωνικοπολιτική συνθήκη, για έναν βίαιο κόσμο, χωρίς οράματα, ηθικές αξίες και χωρίς περιθώρια ανατροπής. Μια αφήγηση στην οποία η ενοχή και η βαρβαρότητα συμπλέκονται αξεδιάλυτα με την αθωότητα και την εμπιστοσύνη. Η αγάπη, η φροντίδα και η προσφορά συμπορεύονται με την εξάρτηση, την δυσφορία και την απόγνωση και κάπου εκεί παρεισδύει και η βούληση του συγγραφέα να αναμετρηθεί με το παρελθόν του και μέσα από την εξομολόγηση να λυτρωθεί από το άγος της λήθης, από τα φαντάσματα της μνήμης.
Μαρία Μοίρα, H Αυγή, 13/07/2025

Η «Αθωότητα» διαβάζεται απνευστί και εγώ προσωπικά θέλησα απελπισμένα να είχε περισσότερες σελίδες για να τις απολαύσω. Εύχομαι στο μέλλον ο κύριος Ραπτόπουλος να μας δώσει κι άλλες τέτοιες ιστορίες προς αναγνωστική απόλαυση. Οι περιπέτειες των ηρώων του ξεπερνούν τις δυνάμεις τους και αναμετρούνται με την ειμαρμένη, δημιουργώντας άμεσα χαρακτήρες που σου μένουν αλησμόνητοι σαν κλείσεις το βιβλίο. Τα όσα βιώνουν και εκείνα που πράττουν ή δηλώνουν, αποτελούν κομμάτι μιας Ελλάδας που ζει, φωνάζει, επιβιώνει και αναπνέει ράθυμα δίπλα μας και μέσα μας. Ο Ραπτόπουλος αποτελεί έναν από τους λίγους εναπομείναντες ρομαντικούς –ανόθευτα κι ανεπιτήδευτα ρομαντικούς, για την ακρίβεια– και αυτό είναι ελπιδοφόρο στις ημέρες μας, αποτελώντας μια ηθογραφική βάση νοσταλγίας και ανάγνωσης κειμένων που έρχονται, θαρρείς, από μιαν άλλη εποχή για να μας αγκαλιάσουν και να τις κάνουμε δικές μας. Ο Ραπτόπουλος, με τα πενήντα πλέον χρόνια αδιάλειπτης λογοτεχνικής παρουσίας, αποτελεί ένα μεγάλο κεφάλαιο της Ελληνικής Λογοτεχνίας και έναν ακάματο «πνευματικό οικοδόμο» ιστοριών που αγαπάμε να διαβάζουμε.
Γιώργος Τζιτζικάκης, fractal, 08/07/2025

Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος είναι από τους λίγους συγγραφείς που δηλώνει εμπράκτως την εκτίμηση και τον θαυμασμό του για έργα άλλων συγγραφέων, κι αυτό το κάνει συνήθως μεταφράζοντάς τα ή διασκευάζοντάς τα ή -όπως συμβαίνει στο τελευταίο του μυθιστόρημα «Αθωότητα» – κρατώντας τον πυρήνα της ιστορίας και της σχέσης των δυο ηρώων στο «Άνθρωποι και ποντίκια» του Τζον Στάινμπεκ.
Κώστας Αγοραστός, Διονύσης Μαρίνος, bookpress, 04/07/2025

Ο γνωστός και πολυγραφότατος συγγραφέας Βαγγέλης Ραπτόπουλος δηλώνει θαυμαστής του έργου του Στάινμπεκ και αυτό φαίνεται ολοκάθαρα από την αφιέρωση στην αρχή του βιβλίου του: «Στον Τζον Στάινμπεκ, όχι μόνο για το "Άνθρωποι και ποντίκια"». Φαίνεται, λοιπόν, πως ήθελε πάντοτε να γράψει κάτι στο πρότυπο του συγκεκριμένου έργου, και να που τώρα ήρθε πλέον η ώρα η πρωτότυπη αυτή διασκευή να δει το φως της δημοσιότητας. Όπως μας λέει δε ο συγγραφέας αντέγραψε σε μεγάλο βαθμό τη δομή, το ύφος, τους χαρακτήρες αλλά ακόμη και τα λόγια των χαρακτήρων πολλές φορές.
Αντί, επομένως, για την Αμερική της Μεγάλης Ύφεσης, εδώ μεταφερόμαστε στην Αθήνα του 1975 και, πιο συγκεκριμένα, σε μία αποθήκη με τεύχη για βιβλιοδεσία στον Κολωνό, όπου δουλεύουν οι δύο φίλοι. Αυτοί και οι συνάδελφοί τους εργάτες, όπως και ο γιος του αφεντικού και η γυναίκα του, αποτελούν τους μοναδικούς ήρωες του βιβλίου. Μία γυναίκα και πολλοί άνδρες, δηλαδή, και ό,τι αυτό συνεπάγεται… Η ταξική διάσταση των χαρακτήρων του έργου-οι φτωχοί εργάτες και ο πλούσιος ιδιοκτήτης της αποθήκης, εξακολουθεί, φυσικά, να υφίσταται και στην παρούσα μεταφορά.
Λεύκη Σαραντινού, politismikos.gr, 01/07/2025 

Μια ιστορία για τη φιλία, τα χαμένα όνειρα, τις ενοχές που βαραίνουν τη συνείδησή μας και τη λύτρωση που, ίσως, φέρνει η συγγραφή. Ένα καλοκουρδισμένο μυθιστόρημα, αβίαστα προκλητικό και σύγχρονο. Ο λόγος του Βαγγέλη Ραπτόπουλου ορμητικός, σε παρασύρει με την ταχύτητά του στη δίνη των γεγονότων, οι πληροφορίες έρχονται καταιγιστικές ,σε βομβαρδίζουν. Οι προτάσεις μικρές, αλλά κοφτερές. Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος αποφεύγει το μελό με στοιχεία χιούμορ και λεπτής ειρωνείας που προσφέρουν στον αναγνώστη τη συναισθηματική ισορροπία και τη νηφαλιότητα που απαιτείται, επιτρέποντάς του να παρακολουθεί αβίαστα τη συνέχεια του λόγου του.
Κώστας Τραχανάς, City Portal, 26/06/2025 

Ένα βιβλίο που διαβάζεται εύκολα και μένει στη μνήμη προσφέροντας μια συγκινητική ματιά στις ανθρώπινες σχέσεις και τις κοινωνικές αδικίες, μέσα στο Ελληνικό περιβάλλον με μια γραφή γεμάτη ρεαλισμό και λυρισμό.  Ένα βιβλίο που μπορεί να απευθυνθεί στη νεότερη γενιά. 
Στέλλα Χατζημαρή, Λέσχη Ανάγνωσης Αμαρουσίου, 22/06/2025

Στα όψιμα έργα του Βαγγέλη Ραπτόπουλου, μυθοπλαστικά ή μη, πέρα από την αγάπη του για τον Νίκο Καζαντζάκη, διακρίνεται μια στροφή προς το «προσωπικό» στοιχείο. Το τελευταίο μυθιστόρημά του, Αθωότητα (εκδ. Κέδρος), δεν αποτελεί εξαίρεση: ο Ραπτόπουλος αντλεί έμπνευση από τις νεανικές του εμπειρίες, στο Περιστέρι στα μέσα της δεκαετίας του ‘70, αναπλάθοντάς τες όμως σε μεγάλο βαθμό. Για την ακρίβεια, το τελευταίο του βιβλίο είναι «υβριδικό», μιας και συνδυάζει το παραπάνω χαρακτηριστικό με την πλοκή από το μυθιστόρημα "Άνθρωποι και ποντίκια", το εμβληματικό έργο του Τζον Στάινμπεκ.
Συνέντευξη στον Σόλωνα Παπαγεωργίου, BookPress, 19/06/2025

Ο Ραπτόπουλος πάντα ξέρει να αφουγκράζεται και να αποδίδει λογοτεχνικά την κοινωνική κατάσταση που επικρατεί γύρω του. Χωρίς διδαχές και κουνήματα δαχτύλου. Οι ήρωές του είμαστε εμείς και τα ζητήματα που μπαίνουν στο κεφάλι μας μετουσιώνονται σε υψηλή λογοτεχνία. […] Και μόνο η λέξη «αθωότητα» σε έναν κόσμο που κυρίως μισεί ότι δεν είναι ίδιο μ’ αυτόν είναι αρκετή για να φανεί η σκληρή πραγματικότητα των ηρώων του Ραπτόπουλου. […]  Η φιλία, μέσα στο βιβλίο, αναδύεται όχι τόσο λεκτικά αλλά ουσιαστικά: μέσα από τις παραλείψεις αλλά και τις πράξεις των πολύ ξεχωριστών ηρώων που τόσο έντονα και αληθινά έχει σκιαγραφήσει ο συγγραφέας. […] Ο Βαγγέλης Ραπτόπουλος στην «Αθωότητα» μέσα από την ιστορία του διανοητικά ανάπηρου ήρωά του και του κολλητού του μιλάει για την εποχή μας και τη σκληρότητα που επικρατεί. […] Τρυφερό και συνάμα σκληρό το καινούργιο βιβλίο του. Σαν τη ζωή που εύκολα τη μια στιγμή μπορεί είναι έτσι και την άλλη αλλιώς.
Γιάννης Καφάτος, viewtag, 09/06/2025 

Ο Ραπτόπουλος παίζει εδώ και πολλά χρόνια με τις διασκευές (ο Καζαντζάκης είναι η πιο πρόσφατη) και από τον Στάινμπεκ απομακρύνει μόνο οτιδήποτε φαντάζει στενά αμερικανικό. Κατά τα άλλα, οι έννοιες της φιλίας, της αγάπης, της αδυναμίας, αλλά και της εμπιστοσύνης, της αθέλητης βίας, της παραλυτικής ανασφάλειας, της προδοσίας, της γυναικείας υποδούλωσης και ταυτοχρόνως της αφόρητης ανάγκης για ανεξαρτησία, όπως και των πολλαπλών σημασιών και συνεπειών τους, δεν αφορά το πρωτότυπο ή τη διασκευή - δείχνει περισσότερο προς καθολικότερες καταστάσεις προς όρους αναμενόμενης διαβίωσης που διαψεύδονται πανηγυρικά. Κι αν ο Ραπτόπουλος και ο Στάινμπεκ δεν θέλουν να παραδώσουν τους δυο ήρωες στη χλεύη μα να σώσουν κάτι από την αξιοπρέπεια και την ανθρωπιά τους, δεν θα τους χαριστούν εξ αυτού στο επίπεδο της δραματουργίας, αφήνοντάς τους να παραδοθούν στον αφανισμό, με τον Λένο να καταλήγει στον πάτο της θάλασσας και τον Τζώρτζη στη δια βίου κατάθλιψη. Έτσι, όμως, κερδίζει η λογοτεχνία το χτίσιμο των χαρακτήρων της και τα εύσημα της γραφής της.
Β. Χατζηβασιλείου, amna, 31/05/2025

Οι νεαροί πρωταγωνιστές στο καινούργιο βιβλίο του Βαγγέλη Ραπτόπουλου «Αθωότητα», εκδόσεις Κέδρος, είναι ο Τζώρτζης και ο Λένος, που μας θυμίζουν τους Τζωρτζ και Λένι στη νουβέλα «Άνθρωποι και ποντίκια» (1937) του Τζον Στάινμπεκ. Ο Ραπτόπουλος διασκευάζει τον Στάινμπεκ, εγκλιματίζοντας την ιστορία στα ελληνικά δεδομένα. Αντί για τη δεκαετία του 1930 και την οικονομική ύφεση του 1929, έχουμε τη σύγχρονη Αθήνα και την καθημερινή της μιζέρια, ενώ η αποθήκη με δέματα εντύπων για βιβλιοδεσία στην ελληνική πρωτεύουσα αντικαθιστά το ράντσο στην Καλιφόρνια. Οι συνθήκες, όμως, δεν διαφέρουν.
politic, 31/05/2025

Ο Ραπτόπουλος έχει προοικονομήσει, όπως ο Στάινμπεκ, τη χρεοκοπία των ονείρων των δύο παιδιών, όπως κι ενός γέρου συναδέλφου τους, συν το στραβοπάτημα μιας άτυχης γυναίκας, και κάθε όνειρο μαζί με κάθε καινούργια πτήση στον αέρα της ελευθερίας και της ευτυχίας δεν αποτελεί παρά ένα βήμα των ηρώων πιο κοντά προς την επερχόμενη καταστροφή.
zougla, 31/05/2025 

Τελικά να το διαβάσω; Αναπόδραστα καταφατική είναι η απάντηση. Ποιος ή ποια δεν επιθυμεί έστω και για λίγο την επιστροφή στις ρίζες. Γιατί επί της ουσίας αυτό είναι το νέο πόνημα του Ραπτόπουλου. Η επιστροφή στα χρόνια της αθωότητας.
Άγγελος Χαριάτης, fractal, 27/05/2025